Σε ένα χωριό της δεκαετίας του ’70, μια γυναίκα τριάντα χρονών που φορούσε αθλητικά παπούτσια και έβγαινε το πρωί για τρέξιμο θα γινόταν θέμα συζήτησης για μέρες. Δεν την κυνηγούσε κανείς, δεν έχανε λεωφορείο, δεν είχε ραντεβού. Έτρεχε επειδή το είχε αποφασίσει, κι αυτό ακριβώς φαινόταν παράξενο. Σήμερα η ίδια εικόνα περνά απαρατήρητη. Άλλαξαν οι αντιλήψεις για το σώμα, για τη γυναίκα, για την ηλικία.
Κι όμως, εκείνη η γυναίκα κινούνταν πολύ περισσότερο από τους περισσότερους από εμάς. Δούλευε στο χωράφι, περπατούσε αποστάσεις που σήμερα τις καλύπτουμε με το αυτοκίνητο, κουβαλούσε νερό, ξύλα και τσουβάλια, ανέβαινε κατηφόρες με τα χέρια γεμάτα. Δεν το ονόμαζε γυμναστική. Το ονόμαζε μέρα. Η κίνηση δεν ήταν στόχος, ήταν η προϋπόθεση για να βγει η δουλειά.
Η άνεση ήρθε με κρυφό κόστος
Σε δύο γενιές, οι δουλειές που απαιτούσαν σώμα περιορίστηκαν δραστικά. Το πλυντήριο, το ασανσέρ, η παράδοση στο σπίτι, η οθόνη στο γραφείο και το αυτοκίνητο ακόμη και για αποστάσεις δέκα λεπτών έβγαλαν χιλιάδες μικρές προσπάθειες από τη μέρα μας. Κερδίσαμε χρόνο, καθαριότητα και άνεση. Χάσαμε το καθημερινό φορτίο που κρατούσε μύες, οστά, καρδιά και ισορροπία σε εγρήγορση.
Το σώμα δεν ενημερώθηκε για την πρόοδο. Εξακολουθεί να περιμένει προσπάθεια: βάρος στα χέρια, ανάσα που βαραίνει, παλμούς που ανεβαίνουν και μετά ηρεμούν. Όταν αυτά λείπουν για μήνες, η διαφορά δεν φαίνεται στον καθρέφτη. Φαίνεται στο ανέβασμα της σκάλας, στο πιάσιμο μιας βαλίτσας, στο πόσο γρήγορα κόβεται η ανάσα σε μια ανηφόρα.
Ξέρουμε τα πάντα και κινούμαστε λιγότερο
Ποτέ δεν υπήρχε τόση πληροφορία για το τι κάνει καλό στο σώμα. Μελέτες, εφαρμογές, ρολόγια που μετράνε τα πάντα, βίντεο με κάθε είδους άσκηση. Κι όμως, η γνώση δεν περνάει μόνη της στο πόδι. Το κενό δεν είναι ενημέρωσης, είναι απόφασης. Περιμένουμε να ηρεμήσει η δουλειά, να περάσει η ίωση, να ανοίξει ο καιρός, να τελειώσει η εβδομάδα. Κάθε αναμονή έχει μια δικαιολογία που στέκει, και γι’ αυτό κρατάει.
Το πρόβλημα με την αναμονή είναι ότι ο χρόνος δεν είναι ουδέτερος. Κάθε μήνας χωρίς κίνηση αφήνει το σώμα λίγο πιο πίσω, και η επιστροφή θέλει περισσότερη προσπάθεια από όση θα χρειαζόταν αν δεν είχε σταματήσει ποτέ. Δεν είναι τιμωρία. Είναι απλώς ο τρόπος που δουλεύει η προσαρμογή.
Πώς ξαναμπαίνει η κίνηση στη μέρα
Δεν χρειάζεται να ανακαλύψεις ξανά τον τροχό ούτε να αγοράσεις εξοπλισμό. Ξεκίνα από τις μετακινήσεις που κάνεις ούτως ή άλλως: τις σκάλες αντί για το ασανσέρ, το περπάτημα μέχρι το φούρνο, τα ψώνια με τα χέρια αντί για το καρότσι ως την πόρτα. Αν κοιτάς πόσα βήματα έχουν πραγματικά νόημα, τα έχουμε μετρήσει εδώ: πόσα βήματα χρειάζεσαι. Μετά βάλε στο ημερολόγιο δύο ή τρία σταθερά ραντεβού των είκοσι λεπτών, σε μέρες και ώρες που ξέρεις ότι θα τηρήσεις.
Το κρίσιμο είναι το μέγεθος. Μια προπόνηση που χωράει στη ζωή σου επαναλαμβάνεται· μια που απαιτεί ηρωισμό εγκαταλείπεται στην τρίτη εβδομάδα. Όταν η κίνηση γίνει συνήθεια, τότε μπορείς να ζητήσεις περισσότερα: βάρος, ταχύτητα, διάρκεια. Η σειρά έχει σημασία, γιατί το σώμα εμπιστεύεται ό,τι επαναλαμβάνεται, όχι ό,τι του υποσχόμαστε.
Η γιαγιά δεν είχε ανάγκη από κίνητρο, γιατί η κίνηση ήταν μέρος της επιβίωσης. Εμείς χρειαζόμαστε απόφαση, και μάλιστα μικρή, ώστε να μπορούμε να την πάρουμε ξανά αύριο. Το σώμα δεν ζητά ηρωισμούς. Ζητά να το χρησιμοποιείς, και να το κάνεις με τρόπο που αντέχει στα χρόνια.
